Tối ưu kết nối – Mở lối tương lai: Từ “điểm nghẽn” đến lời giải cho hệ thống cảng biển Nhóm 4

Không đơn thuần là một buổi nói chuyện học thuật, chuyên đề về tối ưu hóa kết nối giao thông và khai thác cảng biển Nhóm 4 đã mở ra một không gian đối thoại thực tiễn, nơi sinh viên được tiếp cận trực tiếp với những vấn đề “nóng” của ngành logistics hiện đại. Dưới góc nhìn chuyên sâu của TS. Lê Văn Thức – Phó Giám đốc Cảng vụ Hàng hải TP.HCM, những bài toán tưởng chừng vĩ mô đã trở nên gần gũi, rõ nét và đầy tính thời sự.

Chương trình diễn ra vào sáng ngày 20/04/2026 tại Hội trường cơ sở 3, do Khoa Kinh tế Biển – Logistics tổ chức, với sự tham dự của ông Nguyễn Phúc Hoàng – Bí thư Đảng ủy Phường Rạch Dừa, PGS.TS Nguyễn Bá Hoàng – Hiệu trưởng,TS. Nguyễn Vân Anh – Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Kinh tế Biển – Logistics, cùng lãnh đạo các Khoa, Viện, Phòng, đơn vị của BVU, đại diện doanh nghiệp, giảng viên Khoa Kinh tế và đông đảo sinh viên tham dự.

 

Từ lớp học đến thực tiễn ngành

Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Vân Anh – Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Kinh tế Biển – Logistics nhấn mạnh vị thế chiến lược của hệ thống cảng biển Nhóm 4 trong tổng thể phát triển kinh tế – xã hội theo định hướng của Chính phủ. Không chỉ là cửa ngõ giao thương quan trọng bậc nhất khu vực phía Nam, Nhóm cảng số 4 còn được ví như “trái tim” của chuỗi cung ứng logistics, giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. TS. Nguyễn Vân Anh cũng nhấn mạnh ý nghĩa đa chiều của chuyên đề – không chỉ đối với công tác quản lý địa phương trong việc quy hoạch và phát triển hạ tầng, mà còn đối với hoạt động đào tạo, nghiên cứu và đặc biệt là quá trình định hướng nghề nghiệp cho sinh viên. 

 “Giải phẫu” hệ thống cảng biển: Nhìn thẳng vào điểm nghẽn

Điểm nhấn của chương trình nằm ở phần trình bày của TS. Lê Văn Thức – là thành viên thuộc tổ đề án trên do Bộ Xây dựng thành lập, trực tiếp nghiên cứu xây dựng đề án, đồng thời là lãnh đạo trong ngành trực tiếp tham gia quản lý, vận hành hệ thống cảng biển khu vực phía Nam. Với cách tiếp cận giàu dữ liệu và kinh nghiệm thực tiễn, diễn giả đã phác họa một bức tranh toàn cảnh về cảng biển Nhóm 4.

Theo đó, đến năm 2025, khu vực này dự kiến đạt sản lượng gần 400 triệu tấn hàng hóa và hơn 14 triệu TEU – con số thể hiện vai trò “đầu tàu” của logistics phía Nam. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng ấn tượng là áp lực quá tải ngày càng rõ rệt, đặc biệt tại các “điểm nóng” như Cát Lái hay ICD Trường Thọ.

Một trong những vấn đề cốt lõi được chỉ ra là sự mất cân đối nghiêm trọng giữa các phương thức vận tải. Khi phần lớn hàng hóa vẫn phụ thuộc vào đường bộ, hệ thống hạ tầng đô thị buộc phải “gánh” một khối lượng vượt ngưỡng chịu tải. Trong khi đó, vận tải thủy nội địa – giải pháp bền vững và hiệu quả – lại chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng. Từ thực trạng này, diễn giả đề xuất một hướng đi mang tính chiến lược: tái cấu trúc hệ thống logistics theo hướng liên kết, đa phương thức và bền vững. Trong đó, các giải pháp trọng tâm bao gồm phát triển mạng lưới cảng cạn (ICD) và depot gần nguồn hàng, chuyển dịch đáng kể lưu lượng sang vận tải thủy nội địa, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung. Nếu được triển khai đồng bộ, đây không chỉ là lời giải cho bài toán ùn tắc, mà còn là đòn bẩy nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn bộ chuỗi logistics khu vực.

Khi sinh viên bước vào “bài toán thật”

Không khí hội trường trở nên sôi động hơn ở phần giao lưu. Những câu hỏi xoay quanh logistics xanh, tối ưu vận tải hay cơ hội nghề nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số liên tục được đặt ra, cho thấy sự quan tâm sâu sắc và tư duy thực tiễn của sinh viên.

Điểm đáng chú ý là sự chủ động và thẳng thắn trong cách tiếp cận vấn đề. Sinh viên không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận thông tin, mà đã thực sự tham gia vào quá trình “giải bài toán” cùng chuyên gia.

Bạn Trần Minh Anh – sinh viên Khoa Kinh tế Biển – Logistics chia sẻ:
“Em ấn tượng với cách thầy phân tích nguyên nhân ùn tắc và định hướng chuyển dịch sang vận tải thủy nội địa. Điều đó giúp em hiểu rõ hơn về ngành và tự tin hơn cho kỳ thực tập sắp tới.”

Bên cạnh sự tham gia tích cực của sinh viên, các giảng viên cũng trực tiếp đặt ra những vấn đề mang tính học thuật và thời sự.

Đáng chú ý, cô Nguyễn Thị Khánh Ly – Giảng viên Khoa Kinh tế Biển – Logistics đã đặt câu hỏi liên quan đến xu hướng logistics xanh – một chủ đề đang được quan tâm mạnh mẽ trong những năm gần đây. Theo cô, khi logistics xanh ngày càng gắn liền với các chỉ số đánh giá hiệu quả logistics quốc gia (LPI) và phát thải CO₂, thì các kịch bản trong đề án sẽ tác động như thế nào đến việc nâng cao hiệu quả logistics theo hướng bền vững?

Trả lời vấn đề này, TS. Lê Văn Thức cho biết logistics xanh hiện không còn là xu hướng mà đã trở thành yếu tố mang tính “sống còn” trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Trong đề án, các yếu tố “xanh” đã bước đầu được đề cập thông qua định hướng chuyển đổi phương thức vận tải, tăng tỷ trọng vận tải thủy nội địa, phát triển hệ thống cảng xanh và giảm áp lực cho vận tải đường bộ.

Tuy nhiên, diễn giả cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng việc lượng hóa cụ thể tác động của các giải pháp này đến chỉ số hiệu quả logistics quốc gia (LPI) vẫn là một khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu. Đây sẽ là hướng đi quan trọng trong thời gian tới nhằm đảm bảo các mục tiêu phát triển logistics bền vững, phù hợp với định hướng “xanh hóa” nền kinh tế Việt Nam.

Lan tỏa tri thức – kết nối tương lai

Phát biểu bế mạc chương trình, PGS.TS Nguyễn Bá Hoàng – Hiệu trưởng Nhà trường đánh giá cao giá trị học thuật và thực tiễn mà chuyên đề mang lại. Đồng thời khẳng định đây không chỉ là một hoạt động ngoại khóa mà còn là bước đi cụ thể trong việc hiện thực hóa định hướng “đào tạo gắn liền với thực tiễn” của BVU.

Từ những phân tích chuyên sâu của TS. Lê Văn Thức, Nhà trường nhìn nhận rõ hơn những điểm nghẽn của Nhóm cảng biển số 4 cũng như yêu cầu cấp thiết trong việc tối ưu hóa kết nối đa phương thức, hướng đến phát triển logistics hiện đại, xanh và bền vững. Đây được xem là nguồn dữ liệu thực tiễn quan trọng để nâng cao chất lượng giảng dạy và nghiên cứu.

Khép lại chương trình, PGS. TS Nguyễn Bá Hoàng, gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới TS. Lê Văn Thức về bài báo cáo xuất sắc. Đồng thời, với tư cách là người đứng đầu nhà trường đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các giảng viên, sinh viên, đặc biệt là giảng viên, sinh viên Khoa Kinh tế – Logistics trong việc tích hợp các kết quả của chuyên đề vào nội dung bài giảng phù hợp, chủ động tìm tòi những giải pháp sáng tạo để giải quyết những thách thức thực tế của ngành. PGS. TS Nguyễn Bá Hoàng khẳng định sẵn sàng chia sẻ những giải pháp logistics đô thị và hạ tầng giao thông, đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của kinh tế – xã hội phường Rạch Dừa nói riêng và TP Hồ Chí Minh nói chung.

Buổi chuyên đề khép lại, nhưng những định hướng được đặt ra sẽ tiếp tục lan tỏa, trở thành động lực để đội ngũ giảng viên và sinh viên cùng chuyển mình, sẵn sàng thích ứng và dẫn dắt sự phát triển của ngành logistics trong giai đoạn mới./.