Không còn là món đồ chơi công nghệ đắt đỏ để quay phim hay chụp ảnh check-in, máy bay không người lái (drone, UAV) đang mở ra một không gian sinh lợi khổng lồ mang tên “kinh tế tầm thấp”. Kỷ nguyên giao hàng bằng drone, taxi bay hay giám sát đô thị thông minh đang đến rất gần, kéo theo cơn khát nhân lực ở hàng loạt lĩnh vực chứ không riêng gì kỹ thuật.
Bạn có biết nắm bắt cơ hội vàng ngay hôm nay?
Nếu nền kinh tế số tạo ra không gian “ảo”, thì kinh tế tầm thấp (Low-Altitude Economy) khai thác trực tiếp không gian thực dưới 1.000m. Từ vận tải, nông nghiệp đến truyền thông đô thị, bầu trời thứ hai này đang định hình lại thị trường việc làm, đòi hỏi một thế hệ nhân sự đa nhiệm.
Dạo một vòng qua các nền tảng tuyển dụng hay đối chiếu vào các ngành đào tạo cử nhân, kỹ sư có thể thấy các trường đại học đa ngành đang sở hữu chính xác những bệ phóng mà nền kinh tế mới này “khao khát”.
Những “kiến trúc sư” dọn đường bay
Một chiếc UAV muốn cất cánh an toàn giữa đô thị dày đặc tòa nhà, né được chướng ngại vật hay thậm chí bay theo “bầy đàn” mà không va chạm, không thể chỉ dựa vào người cầm bảng điều khiển. Nó cần những bộ não tự hành.
Đó là lúc thị trường “đỏ mắt” tìm kiếm nhân sự từ các nhóm ngành công nghệ lõi. Sinh viên Công nghệ thông tin, Kỹ thuật phần mềm, và đặc biệt là Trí tuệ nhân tạo chính là những người sẽ viết ra thuật toán giúp drone tự suy nghĩ, tự ra quyết định. Trong khi đó, phần cứng cứng cáp, chịu lực và hệ thống mạch điện phức tạp sẽ là sân chơi độc quyền của những kỹ sư tốt nghiệp ngành Công nghệ kỹ thuật cơ khí, Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử hay Điều khiển và tự động hóa. Bởi vì, không có lực lượng này, bầu trời kinh tế tầm thấp mãi chỉ là bản vẽ trên giấy.
Theo ông Trần Anh Tuấn – CEO & Founder Saolatek Công ty TNHH Saolatek; Phó Chủ tịch & CEO Mạng lưới Hàng không Vũ trụ và Thiết bị bay không người lái Việt Nam (AUVS VN); Phó Chủ tịch Liên minh Kinh tế Tầm thấp Việt Nam (LAEP) chia sẻ: nhu cầu tuyển dụng nhân sự cho lĩnh vực Drone, UVA đang tăng nhưng không tìm đâu ra nhân sự chất lượng, được đào tạo chuyên sâu. Vì vậy, ngay bây giờ chính là cơ hội vàng để các bạn trẻ đam mê công việc sáng tạo, kỹ thuật, công nghệ đi trước đón đầu xu hướng nghề nghiệp tương lai trong 5-10 năm tới, tích lũy kiến thức để trở thành những nhân sự chủ chốt phát triển lĩnh vực giàu tiềm năng phát triển này.
Máy bay không người lái “viết” lại bản đồ logistics và vận hành chuỗi cung ứng
Trên thế giới, giao hàng bằng drone và UAV đã bước ra khỏi phạm vi thử nghiệm để hiện diện trong nhiều hoạt động thực tế. Các doanh nghiệp như Zipline, Wing, Amazon Prime Air, Flytrex và UPS Flight Forward đang sử dụng thiết bị bay không người lái để vận chuyển thuốc, mẫu xét nghiệm, thực phẩm, hàng tiêu dùng và các kiện hàng nhỏ. Trong đó, Zipline đã hoàn thành hơn 2 triệu chuyến giao hàng thương mại. Những mô hình này cho thấy kinh tế tầm thấp đang từng bước hình thành một hệ sinh thái logistics mới, nơi tốc độ giao nhận, năng lực tự động hóa và khả năng tiếp cận những khu vực khó khăn được cải thiện đáng kể.
Vấn đề đặt ra là: Ai sẽ thiết kế tuyến đường bay tiết kiệm pin nhất? Ai tính toán tải trọng để chi phí rẻ nhất?
Câu trả lời nằm ở đội ngũ nhân sự kinh tế. Việc hàng hóa lơ lửng trên không trung cần một tư duy vận hành hoàn toàn mới từ các cử nhân Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, hay Quản trị Logistics và vận tải đa phương thức. Đặc biệt, những ngách chuyên sâu mang tính đón đầu xu hướng như Logistics Cảng hàng không sẽ cung cấp nguồn nhân lực am hiểu về quản lý không lưu, quy trình điều phối cảng bay drone trong tương lai gần.
“Luật chơi” và nghệ thuật kể chuyện từ trên cao
Bầu trời càng đông đúc, rủi ro càng cao. Khi hai chiếc drone giao hàng va chạm, hay một chiếc flycam vô tình ghi lại hình ảnh riêng tư trong sân nhà dân, ai sẽ đứng ra giải quyết? Hành lang pháp lý cho kinh tế tầm thấp đang là một mảnh đất trống cần những cử nhân Luật, Luật dân sự hay Luật kinh tế bước vào định hình và tư vấn chính sách, giải quyết tranh chấp.
Việt Nam đã đưa UAV vào danh mục các công nghệ chiến lược. Nhiều địa phương như Tp.HCM, Điện Biên, Đà Nẵng… đang triển khai các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để ứng dụng giao hàng, quản lý đô thị và nông nghiệp.
Trong buổi talk show về “Drone, UAV và Kinh tế tầm thấp – Cơ hội nghề nghiệp, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững” tại BVU, ông Trần Anh Tuấn đã vô cùng thích thú với câu hỏi về luật pháp trong vấn đề sử dụng máy bay không người lái đến từ sinh viên ngành Luật BVU. Ông cho biết, rào cản lớn nhất hiện nay chính là khung pháp lý. Bản chất của kinh tế tầm thấp là một lĩnh vực thuộc giao thông vận tải, gắn chặt với đời sống con người. Chính vì vậy, mọi hoạt động đều cần được quản lý bằng luật và các quy chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt. Đặc biệt, hiện nay không chỉ Việt Nam mà cả thế giới đều đang trong quá trình vừa phát triển công nghệ, vừa xây dựng hành lang pháp lý cho lĩnh vực này. Do đó, đây là mảnh đất đang chờ các bạn trẻ khai phá.
Ở một góc độ mềm mại và sáng tạo hơn, UAV đã thay đổi hoàn toàn ngôn ngữ truyền thông bằng hình ảnh. Các thước phim quảng bá du lịch quốc gia, quảng cáo chiến dịch doanh nghiệp giờ đây đều cần những góc máy hoành tráng, bao quát từ trên không. Thiết bị công nghệ chỉ là công cụ, còn cách kể một câu chuyện chạm đến cảm xúc người xem thông qua drone lại là “sân chơi” của sinh viên Truyền thông đa phương tiện, Quan hệ công chúng, hay Marketing và truyền thông.
Trong hội thảo về công nghệ này, PGS.TS. Nguyễn Bá Hoàng – Hiệu trưởng BVU nhấn mạnh: “Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, không gian phát triển kinh tế đang được mở rộng lên tầm thấp nhờ sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ drone và UAV. BVU kiên định với sứ mệnh đào tạo, vừa đáp ứng nhu cầu nhân lực hiện tại vừa chủ động chuẩn bị cho sinh viên những năng lực cần thiết trong tương lai.
Việc đưa các công nghệ tiên phong vào giảng dạy, gắn với hoạt động trải nghiệm thực tế, thể hiện cam kết của BVU trong việc trang bị tri thức hiện đại, giúp sinh viên từng bước làm chủ công nghệ và tự tin hội nhập thị trường lao động toàn cầu. Trên cơ sở hợp tác với doanh nghiệp, BVU định hướng đưa các nội dung và môn học liên quan đến drone vào chương trình đào tạo các ngành, chuyên ngành như Trí tuệ nhân tạo, Logistics, Điều khiển và tự động hóa. Qua đó, sinh viên có cơ hội sớm tiếp cận thiết bị, quy trình công nghệ và các bài toán ứng dụng thực tiễn ngay từ giảng đường”.
Bầu trời thứ hai đã thực sự mở cửa. Cuộc đua không chỉ dành riêng cho những người giỏi công nghệ, kỹ thuật chế tạo máy móc, mà chia đều cơ hội cho cả khối kinh tế, luật và khoa học xã hội. Vấn đề của thế hệ Gen Z lúc này chỉ là chọn đúng cho mình một chuyên ngành làm bệ phóng vững chắc để sẵn sàng “cất cánh” cùng thời cuộc.
