Vì sao phải học?

Lượt xem: 195

Ngày đăng: 10/04/2017

Trưa nắng. Mái tôn hầm nóng. Tối tầm tã mưa. Đèn điện nhá nhem…  Tất cả những không gian ấy, thời gian ấy, hoàn cảnh ấy không làm chúng ta quên đi cái sự học. Vậy vì sao phải học? Học để làm gì? Câu hỏi này tưởng chừng ai cũng có thể trả lời được, ví dụ: học để làm kĩ sư,  để làm bác sỹ, để làm tiến sỹ… Đơn giản hơn: học để biết vâng lời ông bà cha mẹ, để biết "gần mực thì đen gần đèn thì sáng", học để biết trời gần mưa thì mang theo áo mưa, trời chưa tối thì chưa nên đi ngủ! Mỗi người, mỗi hoàn cảnh, mỗi cấp học có thể cho những câu trả lời rất riêng về cái sự học để làm gì. Tuy vậy vẫn phải có những điều chung nhất. Theo tổ chức Unesco thì việc học có 4 mục tiêu chính: học để biết, học để làm việc, học để sống chung với người khác và học để tồn tại. Nếu có thể nói gọn hơn thì có thể là: Học để cuộc sống tốt đẹp hơn.

Cuộc sống nói ở đây trước hết là của bản thân mình, tiếp đến là của gia đình mình, sau đó là cuộc sống của cộng đồng của xã hội. Bởi vì, cho dù với mục đích nào thì trước tiên việc học cũng nhằm phục vụ những ham muốn, những mong đợi của cá nhân mình. Học để biết, để có nhiều tri thức làm cho cuộc sống của mình phong phú hơn, rộng lớn hơn và có ý nghĩa hơn. Học để làm việc dễ dàng hơn hiệu quả hơn thì cũng là phục vụ cho cuộc sống của mình. Cổ nhân có câu "nhân bất học, bất tri lý", học để biết đúng sai, điều hơn lẽ phải trong cuộc sống. Học để làm một người có ích cho xã hội. Như vậy học để lấy tri thức nhưng học không chỉ để lấy tri thức. Việc học cho dù với động cơ nào thì cũng nhằm làm đẹp hơn lên cho cuộc sống.

Trong 4 mục tiêu của Unesco về việc học thì có lẽ mục tiêu "học để sống chung với người khác" và "học để tồn tại" là hai mục tiêu làm cho việc học trở nên thiết thực hơn. Hay nói cách khác học để cho cuộc sống phục vụ mình. Trở về với kỷ nguyên mà con người thay nhau tìm hiểu vũ trụ. Từ thời nguyên sơ, họ biết tạo ra lửa, rồi đến tạo ra công cụ sản xuất, những cuộc du hành vào vũ trụ… Nếu như con người không chịu khó tìm tòi khám phá thông qua việc học thì xã hội sẽ không thể có những thành tựu to lớn như ngày nay. 

Trong mọi xã hội đều có những người không biết học để làm gì, vì sao phải học. Phải khẳng định những người như thế không nhiều và đều là những người có trí tuệ thấp hoặc rất thấp. Tuy nhiên cũng có rất nhiều người nhận thức đúng đắn cái sự học nhưng khi đi vào các hành động cụ thể lại mắc sai lầm. Ví như học vẹt, học tủ, học lệch, tìm mọi cách để cho qua các kì thi cử, tìm mọi cách để có được tấm bằng này tín chỉ nọ, thậm chí trở thành tội phạm ngay còn trên ghế nhà trường chỉ vì xung quanh cái sự "học".

Bàn thêm vấn đề bằng cấp trong việc học. Học để lấy bằng là điều cần thiết, đó không phải là "thực dụng" như người ta vẫn nói. Chẳng phải hiện nay nhiều nơi người ta vẫn thực hiện "mức lương tỷ lệ thuận với bằng cấp"? Vì thực tế như vậy nên con người phải lái mình theo hướng học để lấy cho được tấm bằng càng cao càng tốt. Tuy nhiên nói như vậy không có nghĩa là việc học chỉ cần chú trọng vào bằng cấp mà cần phải làm thế nào để việc học vừa cung cấp cho ta kiến thức, vừa chứng nhận về những gì ta đã học và tất cả những điều đó sẽ phục vụ chúng ta một cách hữu ích nhất. Đó cũng chính là lý do học để cuộc sống phục vụ mình.

Tôn Quang Minh

 

CÁC BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC