Bác Hồ với sự nghiệp lập hiến và lập pháp nước nhà

Lượt xem: 106

Ngày đăng: 28/05/2018

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, Người còn được biết đến là nhà văn, nhà thơ lớn, nhà chính trị lỗi lạc, nhà quân sự thiên tài. Trong sự nghiệp lập hiến và lập pháp của nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng là người có công lao to lớn. Sinh thời, Người đã từng nói "Chở thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân", do đó, Người luôn chú trọng đến việc hoàn thiện pháp luật, làm sao để đưa pháp luật đến với cuộc sống của từng người dân, phù hợp với lợi ích của nhân dân. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, tư tưởng và những lời dạy của Người về pháp luật vẫn luôn được các thế hệ ghi nhớ và làm theo.

Ngày 5/9/1960, Đảng Lao động Việt Nam họp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 3. Trong diễn văn khai mạc, Người nêu rõ: "Đại hội lần thứ hai là đại hội kháng chiến. Đại hội lần này là đại hội xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh hoà bình thống nhất nước nhà".

Sự quan tâm tới pháp luật của Người không chỉ thể hiện ở việc chú trọng xây dựng văn bản quy phạm pháp luật mà Người còn thường xuyên chỉ đạo, huấn thị, gặp gỡ, hỏi thăm, tự tay viết thư động viên, nhắc nhở Cán bộ Tư pháp về cả việc công, việc tư… Người đã nêu một chân lý, một lẽ sống, đó là: Tư pháp là ở đời, làm người. Ở đời, làm người là vì con người, vì nhân dân, lo toan cho thân phận của từng con người, mang lại lẽ công bằng cho họ, góp phần giúp họ vươn lên làm chủ nhân của một đất nước tự do, độc lập. Từ hoạt động xây dựng pháp luật, đến các hoạt động thực thi pháp luật, người cán bộ Tư pháp có vinh dự lớn là thay mặt Nhà nước chăm lo về mặt pháp lý cho mỗi con người, từ khi sinh ra cho đến khi từ giã cõi đời.

  1. Hồ Chí Minh với tinh thần tự tôn pháp luật

Hồ Chí Minh đã đặt nền móng cho sự ra đời của một nền lập pháp xã hội chủ nghĩa, thắp lên niềm tin vào công lý cho nhân dân. Người đã khẳng định "Tư pháp là cơ quan trọng yếu của chính quyền", do đó, ngay sau khi giành được độc lập, ngày 28 tháng 8 năm 1945, Bộ Tư pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã được thành lập dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh với vai trò là Chủ tịch nước, đứng đầu Chính phủ.

Hội nghị công tác tư pháp đầu tiên được tổ chức vào tháng 2/1948, Người đã viết thư nhắn gửi: "Cán bộ tư pháp phải tuyệt đối trung thành", "các bạn là những người phụ trách thi hành luật pháp, lẽ tất nhiên các bạn phải nêu cao tấm gương "phụng công thủ pháp, chí công vô tư" cho nhân dân noi theo".

Trong bài phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Tư pháp toàn quốc năm 1950, Người nhấn mạnh: "… Pháp luật của ta hiện nay bảo vệ quyền lợi cho hàng triệu người lao động… Pháp luật của ta là pháp luật thật sự dân chủ, vì nó bảo vệ quyền tự do, dân chủ rộng rãi cho nhân dân lao động.... Người nào sử dụng quyền tự do quá mức của mình mà phạm đến tự do của người khác là phạm pháp".

Người căn dặn: "... Phải cố gắng làm cho luật pháp dân chủ ngày càng nhiều hơn, tốt hơn.…Phải gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân. Giúp dân, học dân để giúp mình thêm liêm khiết, thêm công bằng. Thêm nữa là phải luôn luôn cố gắng học tập lý luận, học tập đường lối chính sách của Chính phủ …". Người hết sức quan tâm tới việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, làm cơ sở để mọi người dân và cán bộ tôn trọng, thực hiện.

Với tư cách là vị lãnh tụ của Đảng, của Nhà nước, của Chính phủ, Người đã lấy chính mình làm tấm gương cho toàn thể cán bộ, trí thức, công nhân, nông dân noi theo trong việc thượng tôn và bảo vệ pháp luật. Hơn ai hết, Người hiểu rõ vai trò và tác động to lớn của người làm lãnh đạo đối với tính nghiêm minh của pháp luật.

  1. Hồ Chí Minh với tinh thần kết hợp "đức trị" với "pháp trị"

Hồ Chí Minh đề cao "đức trị", nhưng đó phải là "đức trị" đi liền với "pháp trị", Người đã thực thi triệt để vấn đề "đức trị" với "pháp trị" trên cơ sở cách mạng, khoa học và nhân nghĩa, nói đi đôi với làm vì hạnh phúc của nhân dân. Đạo đức làm người mà vững, thì phép nước, lệ làng, kỷ cương xã hội bảo đảm. Luật lệ không bao giờ đủ, ở đâu cũng thế. Đạo đức làm nền, làm gốc cho hiến pháp, pháp luật. Giữa đạo đức và luật lệ luôn có mối quan hệ đặc biệt, hỗ trợ hiệu quả cho nhau. Xây dựng nền pháp luật bảo đảm hai yếu tố trên chính là nền tảng xây dựng, phát triển đất nước đúng đắn nhất.

Người coi nạn tham ô, nhũng nhiễu nhân dân cũng như là một loại giặc cần phải diệt trừ. Người đã đặt ngang hàng kẻ tham ô với kẻ phản quốc. Và hai tội danh này đều xếp vào khung hình phạt tử hình theo "Quốc lệnh 10 điều thưởng và 10 điều phạt" ngày 26 tháng 01 năm 1946 do chính Người ký.

Trong Di chúc, Người đã viết "Đối với nạn nhân của chế độ xã hội cũ, như trộm cắp, gái điếm, cờ bạc, buôn lậu, v.v.. thì Nhà nước phải dùng vừa giáo dục, vừa dùng pháp luật để cải tạo họ, giúp họ trở nên những người lao động lương thiện". Việc kết hợp "đức trị" và "pháp trị" của Người chính là sự gặp gỡ về tư tưởng "lấy dân làm gốc", "việc nhân nghĩa cốt ở yên dân" giữa hai nhà chính trị và quân sự kiệt xuất, hai nhà thơ lớn, hai nhân cách lớn: Nguyễn Trãi- Hồ Chí Minh.

Pháp luật là tất yếu, không có pháp luật thì xã hội, đất nước khó mà tồn tại được. Hiện nay, Ðảng ta đã và đang phát động một phong trào rộng lớn nhằm học tập và quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh trên mọi lĩnh vực hoạt động của cán bộ và nhân dân. Do đó, việc nghiên cứu và quán triệt sâu sắc tư tưởng và tấm gương Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa "đức trị" với "pháp trị", đưa pháp luật đến với từng người dân trên cả nước để nhân dân phát huy quyền làm chủ có vai trò vô cùng quan trọng. Đây chính là điều kiện tiên quyết không thể thiếu, góp phần vào sự thắng lợi của công cuộc đổi mới đất nước, hướng đến mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội trong tương lai./.

                                                                                                         

 Ths. Hoàng Như Thái -  Ths. Nguyễn Thị Diễm Hường

                                                                                       Ban Lí luận chính trị- Pháp luật

                                                                                                     TT đào tạo đại cương và phát triển KNM

   

 

 

 

 

CÁC BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC