Khởi nghiệp

Bàn thêm về đổi mới.
25/04/2017
Mai Quang Trong điều kiện bắt buộc phải đổi mới, các trường, các viện đang quyết liệt vào cuộc. Nhiều gói yêu cầu đã được đặt ra, nhiều kỷ lục đã được xác lập. Mọi việc có vẻ đang đúng hướng. Tuy vậy quan sát kỹ hơn, hình như đổi mới của ta có gì đấy vẫn quen quen, như là đã làm, như là đã gặp ở đâu đó. "Nếu những cách đã làm không hiệu quả, hãy làm cách khác", nguyên lý của NLP đã chỉ rõ. Với nguyên lý này, gần đây hệ thống giáo dục phổ thông đã làm được một việc kiến chúng ta phải chú ý, đó là tổ chức Dạy học tíc...
Khi đam mê được khích lệ
25/04/2017
Tôn Quang Minh Triết lý cơ bản của giáo dục là Khai phóng nhưng hiện tại vẫn có không ít thứ trói buộc suy nghĩ chúng ta. Ví dụ như tư tưởng về sự tuyến tính: hãy bắt đầu đi theo một con đường, nếu suôn sẻ, mọi chuyện sẽ được kết thúc. Nhưng cuộc sống không tuyến tính, chúng có tính hữu cơ. Chúng ta tạo ra cuộc sống này một cách cộng sinh khi ta khám phá những khả năng của mình và ngược lại chúng cũng giúp ta tạo ra những cơ hội. Nhưng nhiều khi chúng ta đã quá lệ thuộc vào kiểu suy nghĩ tuyến tính này, đến mức k...
Suy luận có lí
23/04/2017
Tôn Quang Minh Để thực hiện các hoạt động trong khoa học hay trong các hoạt động ứng biến hàng ngày, người ta thường phải sử dụng đến 2 loại suy luận: Suy luận chứng minh và Suy luận có lý. Suy luận chứng minh rất quan trọng, tuy vậy, tự bản thân Suy luận chứng minh không có khả năng cung cấp những hiểu biết mới về thế giới, không có khả năng tạo nên những hình ảnh mới về hiện tượng, về sự vật. Mọi cái mới mà chúng ta quan sát được, nắm bắt được, dự đoán được đều có liên hệ với Suy luận có lý. Trong Suy luận có l...
Hiệu ứng Cánh bướm
23/04/2017
Quang Minh Với cuộc Cách mạng công nghiệp Lần thứ 4, viễn cảnh các nhà máy thông minh, trong đó tất cả các máy móc, thiết bị được kết nối, tự hình dung và xử lý toàn bộ quy trình sản xuất, không còn xa nữa. Có vẻ đây là điểm khởi đầu của một quá trình tiến hóa, thay đổi toàn bộ cách thức chúng ta nhìn nhận về tự nhiên. Với cuộc cách mạng này, nhiều lý thuyết khoa học mà chúng ta đã có chỉ còn là các ẩn dụ. Chúng chỉ có vai trò suy diễn về thế giới, giống như vẽ tranh giúp tái hiện khung cảnh. Các cuộc cách mạng trư...
Kỹ năng mềm, kỹ năng cứng
23/04/2017
Mai Quang Chúng ta đang phải bàn nhiều đến việc rèn luyện kỹ năng mềm cho sinh viên. Vậy thực chất nó có liên quan như thế nào đối với mục tiêu giáo dục? Theo Tổ chức Khoa học Giáo dục và Văn hóa Liên hiệp quốc (UNESCO), giáo dục có bốn trụ cột: Học để biết; Học để làm người, Học để chung sống và Học để làm việc. Phân tích "bốn trụ cột" này ta thấy: Học để biết là việc học để có thêm năng lực nhận thức. Ở đây 2 kỹ năng có thể mang lại: 1. Kỹ năng tư duy phân tích 2. Kỹ năng ra quyết đị...
Thước đo giá trị Đề mở
18/04/2017
Quang Minh Gần đây chúng ta thường nghe bàn nhiều đến việc ra đề thi theo kiểu "Đề mở". Thực ra đây không phải là vấn đề mới, tuy nhiên ngay cả trong các cuộc thảo luân chính tắc về nghề nghiệp chúng ta vẫn thấy cách hiểu về "đề mở" ở một số không ít người còn chưa thật chính xác. Về nguyên lý, đề mở có thể được mở rộng ra theo nhiều hướng khác nhau, tùy thuộc tính chất và yêu cầu của các cuộc thi. Theo hướng nội dung, đề mở là dạng đề mang tính gợi mở, đề cập đến những vấn đề tương đối rộng, có thể không nằm tro...
Làm mới lại những gì đã có
13/04/2017
Quang Minh Lâu nay ta thường nghe bàn đến lý thuyết phân quyền "Bỏ phiếu bằng chân". Về thực tế đó là cách mà người ta lặng lẽ rời khỏi nơi nào đó, một câu lạc bộ, một cửa hàng, một trường học, thậm chí là một nơi làm việc, để bày tỏ thái độ. Đó là một lựa chọn, một quyền đôi khi rất mạnh và rất hữu hiệu của con người mà khỏi phải tranh cãi, nêu lý lẽ dài dòng. Trong Giáo dục, hiện tượng này được hiểu là sinh viên, với quyền lựa chọn của mình, có thể lặng lẽ chuyển ý định dự tuyển sang một cơ sở giáo dục khác mà k...
Kinh nghiệm và Tầm nhìn
12/04/2017
Tôn Quang Minh Báo Giáo dục và Thời đại số 134 có cho đăng bài thơ "Ba và con" của Trần Hữu Dàng, một Giáo sư- bác sỹ. Toàn văn Bài thơ như sau: Tỉnh thuốc mê con gọi ba Không bởi hoang mang vì bệnh tật Mà con đòi ba mang sách đến "Ba ơi tuần sau con thi rồi" Trong muôn vàn lo âu Bỗng bất ngờ Từ lời con trẻ Ba chưa từng nói với con Nghị lực nghĩa là gì Thế nào là sống tốt Hình hài con Từ một phần của ba Liệu sau cái đau cắt thịt cắt da Ba có làm như thế? Ôi trái tim con bé nhỏ Mà sao nhịp đập vững vàng Thêm một l...
Kín kẽ có khi là nguyên nhân của tụt hậu
10/04/2017
Tôn Quang Minh Trong dạy học, tâm lý thường gặp của không ít giáo viên là thường cố gắng để mọi chi tiết trong bài giảng đều được kín kẽ. Đặc điểm dễ nhận biết của những bài giảng như thế là bảng viết được lưu giữ dày kín những biểu thức, những biến đổi từ A đến Z; các slide trình chiếu chật kín những lưu ý "quan trọng", "cần thiết". Những giáo viên muốn có độ "an toàn" cao cũng có thể có những bài gi...
Sự đồng điệu giữa toán và văn
10/04/2017
Tôn Quang Minh Gần đây chúng ta thường có những chuyên đề bàn về dạy toán, học toán. Vậy toán học là gì? Về cơ bản người ta cho rằng toán học là khoa học về quan hệ giữa số lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực. Vì vậy người ta xếp toán học vào hàng ngũ các khoa học tự nhiên. Tuy vậy, khi muốn dùng toán học để nghiên cứu một đối tượng hay một hiện tượng nào đó người ta phải gạt bỏ tất cả đặc điểm về chất, về hiện tượng của đối tượng, của sự vật, chỉ giữ lại ...
Sáng tạo cần chấp nhận phá bỏ
10/04/2017
Tôn Quang Minh Rất nhiều người trải qua cuộc đời mình mà không thực sự nhận ra được mình có mong muốn gì, có khả năng gì. Họ không hề có cảm hứng gì với những việc mình làm; họ chỉ sống cho qua ngày, chịu đựng thay vì tận hưởng. Bên cạnh đó cũng có những người say mê với công việc mình làm, say mê đền mức không thể tưởng tượng liệu mình có thể làm được việc gì khác. Giáo dục theo một cách cố ý hay vô tình đã góp phần tạo ra con người với những thái cực như thế; nó có thể đã giúp nhiều người hiểu đúng mình hơn như...
Hoài nghi là cha đẻ của phát minh
10/04/2017
Tôn Quang Minh Thực tế sinh động đã chỉ ra rằng mỗi lý thuyết chỉ đúng trong không gian và thời gian nhất định. Lý thuyết này hôm nay còn đúng; nhưng ngày mai có thể đã xuất hiện những điều sai sót. Khi thay đổi tầm nhìn, góc nhìn, miền quy nạp, không những cần xác định lại phạm vi ứng dụng của những nguyên lý cũ, mà còn có thể phải thay mới bởi những lý thuyết tương ứng, tạo điều kiện cho những mốc phát triển tiếp theo của khoa học. Đến lượt mình, chính sự phát triển của khoa học lại tạo điều kiện mở rộng tầm nhìn...
Khả năng thẩm thấu trong dạy học
10/04/2017
Tôn Quang Minh Kỹ thuật sư phạm bàn nhiều đến tính thẩm mỹ, khả năng thẩm thấu, truyền cảm hứng trong giảng dạy. Dạy Kỹ năng là là một công việc đòi hỏi nhiều ở giáo viên những phẩm chất thông thường khác của người đi dạy, vì vậy ở đây, trong nhiều trường hợp người ta thường dùng các thuật ngữ khác để chỉ việc "Dạy", như là Hướng dẫn, Trao đổi, Thảo luận v.v…. Đối với giáo viên kỹ năng, tâm huyết với công việc chưa đủ mà còn phải chịu trách nhiệm nâng cao thẩm mỹ cho người học. Những gì thầy để lại cho trò không ...
Hài hước trị bệnh ngủ gật
10/04/2017
Tôn Quang Minh Bằng phương pháp thống kê và phân tích tâm sinh lí người ta thấy rằng sinh viên rất dễ bị mất tập trung và sự hứng thú sau một khoảng thời gian ngắn nghe giảng. Kết quả có thể dẫn đến sinh viên ngủ gật trong khi học. Tạo ra một không khí sôi nổi để có thể xua đi những giấc ngủ như thế là nhiệm vụ và cũng là thách thức đối với giáo viên. Một giáo viên giỏi trước hết phải là người có khả năng kiểm soát toàn bộ hoạt động trong suốt thời gian đứng lớp, làm cho tất cả sinh viên đều cảm thấy nhập cuộc. Mu...
Cách hiểu sáng tạo về Bổ đề cơ bản
10/04/2017
Tôn Quang Minh Chứng minh "Bổ đề cơ bản" là 1 trong 10 phát minh khoa học tiêu biểu của năm 2009. Tuy nhiên công trình ấy to lớn và ý nghĩa đến đâu thì dân nghiệp dư về toán thật khó bàn. Dưới đây là một cách hiểu theo kiểu ví von, sáng tạo, lấy cảm hứng từ bài viết của Hùng Lekima, mong giúp gì ích gì đó cho các bạn. Từ rất lâu các nhà toán học đã công bố hai lý thuyết quan trọng: Lý thuyết số học và Lý thuyết nhóm. Hai lý thuyết ấy rất quan trọng trong thế giới toán học nhưng lại có vẻ rất riêng biệt với nhau. Cá...