GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm: Hành trình xây dựng và phát triển khoa học công nghệ thông tin Việt Nam

Lượt xem: 101

Ngày đăng: 06/10/2017

Con đường nghiên cứu khoa học là một hành trình dài với nhiều chông gai, thử thách. Chỉ có những con người tài năng, trí tuệ cùng bản lĩnh vững vàng mới có thể bước đi thành công trên con đường đó. Đối với GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm, ngay từ lúc thiếu thời đã lựa chọn cho mình nghiên cứu khoa học làm đích đến, cho dù có nhiều khó khăn, thác ghềnh chờ đợi ông và một điểm xuất phát không mấy thuận lợi. Tuy nhiên, khi đã lựa chọn, ông quyết tâm theo đuổi đến đích cuối cùng. Đây là lí do đem đến thành công trong sự nghiệp khoa học của GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm – người góp phần kiến tạo khoa học công nghệ thông tin nước ta.

GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm năm 2017

Một thời không thể nào quên

GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Thăng Long – nghìn năm văn hiến. Từ nhỏ, ông đã được kế thừa truyền thống hiếu học của gia đình, dòng họ. Ngay từ khi còn bé, cậu bé Kiếm tỏ ra ham học và đạt được nhiều thành tích xuất sắc là con ngoan trò giỏi. Nhưng do hoàn cảnh gia đình khó khăn, ngày

ngày cậu phải đi làm thuê đủ mọi công việc như cắt nút chai, bóc hành, bóc tỏi để phụ giúp bà ngoại kiếm sống. Năm 1965 đỗ thủ khoa vào lớp chuyên toán đầu tiên của Việt Nam, cậu bé Kiếm không được gọi vào học do lý lịch "có vấn đề". Rồi như cơ duyên đã được định sẵn GS. Tạ Quang Bửu, Bộ trưởng Bộ GD & ĐT lúc bấy giờ – đã phát hiện và chỉ đạo đưa cậu bé Kiếm nhập học lớp chuyên toán sau nửa năm khai giảng. Những tháng ngày vất vả vừa đi học vừa đi làm rồi cũng trôi qua. GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm đã tốt nghiệp xuất sắc lớp chuyên toán đầu tiên của Việt Nam.

GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm Ký kết hợp tác với Microsoft năm 2008

Tốt nghiệp lớp chuyên toán, GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm được chuyển tiếp vào khoa Toán của trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, thỏa lòng theo đuổi với những con số mà ông yêu thích từ nhỏ. Hoàn thành chương trình khóa học Toán với thành tích xuất sắc trong 3 năm, năm 1969, GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm được chọn học tiếp chương trình đào tạo ngành khoa học máy tính đầu tiên của Việt Nam. Trong quá trình theo học và nghiên cứu, càng ngày ông càng say mê và càng bị sức mạnh lan tỏa của chiếc máy tính lôi cuốn.

Năm 1971, sau khi tốt nghiệp ra trường, GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm ước ao được về cơ sở nghiên cứu, giảng dạy, đứng lớp để truyền thụ những kiến thức mà mình đã học cho các thế hệ sau. Nhưng, ông lại được điều về công tác ở Tổng cục Địa chất. Như duyên nợ đã định, GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm lại được phân công nghiên cứu mảng tin học ứng dụng của Tổng Cục. Trong thời gian công tác tại đơn vị, ông hoàn thành hệ chương trình tính trữ lượng khoáng sản, địa chất thủy văn, lập bản đồ chẩn đoán khoáng sản kim loại quý và có những trải nghiệm quý báu trong lĩnh vực địa chất. Với ông, "đó là khoảng thời gian không chỉ cho ông kiến thức, kinh nghiệm mà dệt nên những mối tình đồng nghiệp thâm giao", rèn luyện phẩm chất của những con người địa chất vượt qua mọi gian khó khám phá những nguồn tài nguyên, vùng đất mới của Tổ Quốc. Điều này đã thể hiện rõ qua các công trình đi vào các lĩnh vực mới của Ông.

Sự kiện đánh dấu bước tiến trong cuộc đời và sự nghiệp của GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm là năm 1976, Cục máy tính điện tử được thành lập, ông được phân công đại diện Cục quản lý phía Nam gồm 26 trung tâm điện toán tại TP Hồ Chí Minh. Đây vừa là cơ hội để ông thể hiện những gì mình đã được học và nghiên cứu vừa là thách thức bởi ông còn quá trẻ so với trách nhiệm nặng nề được giao. Với tài năng, tâm huyết và sự phấn đấu không ngừng nghỉ, GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm cùng các đồng nghiệp chèo lái "con thuyền" Cục máy tính điện tử phát triển không ngừng, để lại nhiều dấu ấn. Bên cạnh công tác quản lý của Cục, Ông còn là chuyên gia được phân công tiếp cận, tháo gỡ những vấn đề kỹ thuật phức tạp. Nổi bật nhất là sự kiện chiếc máy vẽ Benson. Đây là công cụ tin học hiện đại bậc nhất thời đó được chuyển về từ bên Pháp. GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm là người đầu tiên tiếp quản và lập trình để chiếc máy này đi vào hoạt động, tổ chức đào tạo hàng trăm cán bộ kỹ thuật khai thác tốt công cụ hiện đại này. Cũng trong thời gian công tác tại Cục, thêm một sự kiện quan trọng nữa gắn liền với tên tuổi GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm là ông là người đầu tiên được tiếp nhận công nghệ tin học viễn thám – một dự án công nghệ liên quan đến an ninh - quốc phòng. Cứ thế, niềm say mê trong ông ngày một lớn, ngấm vào máu ông. Ông dành phần lớn thời gian vào những công trình nghiên cứu đi tìm ứng dụng mới. Điều đó thật đáng trân trọng ở nhà khoa học lỗi lạc Hoàng Văn Kiếm.

Sau thời gian công tác tại Cục máy tính điện tử, ông được cử giữ trọng trách ở Viện Tin học, Trường Đại học Khoa học tự nhiên TP.HCM, Trường phổ thông năng khiếu, Trung tâm phát triển Công nghệ thông tin Đại học Quốc gia, Trường Đại học Công nghệ Thông tin thuộc Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh. Dù ở bất cứ cương vị công tác nào, ông luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, để lại nhiều dấu ấn với những công trình nghiên cứu khoa học hữu ích, mang tính ứng dụng cao và đột phá trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

Những công trình và dấu ấn tiên phong

Trong quá trình công tác, GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm say mê nghiên cứu và công bố nhiều công trình có ý nghĩa lớn. Đó đều là những đóng góp quý báu của ông cho ngành khoa học công nghệ máy tính nước nhà. Có thể kể đến một vài công trình tiêu biểu như:

GS.TS Hoàng Văn Kiếm là nhà khoa học Việt Nam đầu tiên được mời làm cộng tác viên Khoa học Cao cấp tại Trung tâm Trí tuệ Nhân tạo Quốc tế (Tiệp Khắc). Tại đây, ông được giải thưởng của Viện Hàn lâm Khoa học Tiệp Khắc (1985).
Ông chủ trì và trực tiếp xây dựng phần mềm ứng dụng đầu tiên của Việt Nam (ADOR) được chứng nhận đăng ký bản quyền và thương mại hóa ở Pháp và Đức (1990-1991).
Ông chủ trì nhóm nghiên cứu đầu tiên ở Việt Nam ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nhận dạng và xử lý ảnh trong một số lĩnh vực khoa học kỹ thuật, an ninh -  quốc phòng (giải thưởng Khoa học công nghệ Việt Nam năm 1999).
Chủ trì đề án Đào tạo từ xa qua Mạng (nay là đào tạo Trực tuyến),  xây dựng và đưa vào triển khai hệ thống đào tạo từ xa qua mạng của Đại học Quốc gia TP. HCM. Đã đào tạo hàng ngàn cử nhân và hàng trăm thạc sỹ tin học qua hệ thống này (giải thưởng Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2000).

Không dừng lại ở những thành công kể trên, hiện nay GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm tập trung nghiên cứu xây dựng các Hệ thống thông minh và Tư duy sáng tạo, Giáo dục sáng tạo. Nhìn chung những công trình nghiên cứu của ông đều hữu ích và mang tính ứng dụng cao. Nó ghi nhận những đóng góp không ngừng nghỉ của GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm cho sự phát triển của khoa học công nghệ thông tin nước nhà. Mỗi lần nhắc đến ông, người ta hay nghĩ đến ông như vị giáo sư đáng kính, suốt đời cống hiến cho khoa học, là cánh chim đầu đàn của công nghệ thông tin nước ta.

GS.TSKH. Hoàng Văn Kiếm chụp ảnh lưu niệm Lễ phát bằng Thạc sỹ đào tạo qua mạng (đào tạo trực tuyến) năm 2009

Bên cạnh công tác nghiên cứu, ông còn tích cực tham gia giảng dạy tại các trường đại học, đào tạo nên nhiều lớp học trò ưu tú đang góp phần vào sự phát triển chung của đất nước. Đến nay, GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm đã hướng dẫn thành công 17 nghiên cứu sinh với nhiều ứng dụng trong các lĩnh vực công nghệ tri thức, máy học, các hệ thống thông minh tạo ra các sản phẩm đầu tiên ở Việt Nam trong dịch máy Anh - Việt (TS. Đinh Điền), máy học chẩn đoán Virus (TS. Trương Minh Nhật Quang), xử lý ảnh (TS. Lương Chi Mai, TS. Ngô Quốc Tạo), nhận dạng (TS. Nguyễn Ngọc Kỷ, TS. Nguyễn Hồng Sơn)… Ông còn chủ trì đề án xây dựng và là Hiệu trưởng đầu tiên Trường Đại học CNTT tiên phong trong đào tạo CNTT ở Việt Nam. Ngoài ra, GS.TSKH đã xuất bản trên 20 sách, giáo trình, công bố 104 công trình nghiên cứu, trong đó có 17 bài báo khoa học và 16 báo cáo hội nghị và tạp chí chuyên ngành trong nước, 15 bài báo khoa học và 56 báo cáo hội nghị và tạp chí chuyên ngành Quốc tế. Ông chủ nhiệm thực hiện 6 đề tài cấp chương trình trọng điểm Quốc gia và chương trình cấp Bộ được đánh giá xuất sắc. Những con số này đã nói lên tất cả tài năng và sự công hiến không tuổi của GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm.

GS.TSKH. Hoàng Văn Kiếm dự Lễ chuyển giao hệ thống truyền và lưu trữ dữ liệu, hình ảnh động qua vệ tinh cho tàu dịch vụ BV-96789TS năm 2017

Sự nghiệp của ông là hành trình dài với bao nỗ lực và phấn đấu không ngừng nghỉ. Ông không chỉ là nhà khoa học, nhà tri thức lỗi lạc, nhà quản lí tài ba, người chỉ huy quyết đoán mà còn là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ học tập và noi theo. Như con tàu chỉ biết lao đi để về đích, cần mẫn cống hiến không ngừng nghỉ. Năm 1996, GS.TSKH Hoàng Văn Kiếm vinh dự được nhà nước phong tặng học hàm Giáo sư Tin học và nhiều giải thưởng cao quý khác.

Những thành tích, khen thưởng về Khoa học-Công nghệ:

Giải thưởng Viện Hàn lâm Khoa học Tiệp khắc (1985),
Bằng khen của Ủy Ban Khoa học Kỹ thuật Nhà nước (1990)
Giải nhì giải  thưởng  khoa  học  và  công  nghệ  Việt Nam VIFOTEC (1999)
Giải ba giải  thưởng  khoa  học  và  công  nghệ  Việt Nam VIFOTEC (2000)
Huân chương Lao động Hạng Ba của Chủ tịch nước (2005)

GS.TSKH. Hoàng Văn Kiếm nhận Huân chương Lao động Hạng Ba năm 2005

Nguồn: Founder

 

CÁC BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC