Thói quen và sự cám dỗ

Ngày đăng: 07/07/2017

Minh Tâm

Giáo sư Dan Ariely của trường đại học Duke, trong các nghiên cứu về động lực thực sự đứng sau những quyết định đã chỉ ra một số thói quen tâm lý khiến chúng ta có thể vô tình đưa ra những quyết định sai trái. Các thói quen tâm lý đó mang tên "Thói quen phi lý".

Có thể kể đến một số thói quen phi lý thường thấy:

- Thói quen phi lý về Cảm nhận: Chúng ta thường chú tâm nhiều vào những gì đã mất hoặc có thể bị mất hơn là những gì đã có hoặc có thể có. Thói quen này liên quan nhiều đến đời sống riêng tư và trải nghiệm lịch sử của mỗi người. Có thể lấy ví dụ từ những người đi săn bắt, câu cá: họ thường xuýt xoa nhiều về giá trị của những sinh vật đã thoát khỏi tay họ hơn là những gì họ đã tóm được.

- Thói quen phi lý về Phán xét: Với thói quen này chúng ta thường cho rằng người khác sẽ nhìn nhận sự vật, hiện tượng dưới góc độ như những gì chúng ta vẫn làm. Trong một số trường hợp, đây là những phi lý chấp nhận được, nó cưu mang màu sắc bản lĩnh và sự sẻ chia, tuy vậy về cơ bản nó thường khiến chúng ta đưa ra những quyết định vội vàng, thiếu cân nhắc.

- Thói quen phi lý về Sở hữu: Đây là thói quen thể hiện xu hướng chúng ta yêu quý những gì mình đã có nhiều hơn giá trị thực của nó. Thói quen này có xuất phát tốt, thể hiện màu sắc cá tính và sự gắn bó của chúng ta với kỷ niệm. Tuy vậy xét về hậu quả tiêu cực, nó không chỉ đúng với đồ vật mà cũng đúng với các quan điểm. Đây sẽ là điều chúng ta quan tâm nhiều hơn.

Khi chúng ta tạo ra hay sở hữu một ý kiến, một quan điểm, chúng ta thường yêu quý nó hơn mức chúng ta nên yêu quý và trao cho nó một giá trị cao hơn giá trị thực tế.Thói quen này không chỉ có ở các bậc "vĩ nhân" mà những người  bình thường nhất cũng có thể bị cám dỗ. Đây là nguyên nhân tạo ra trong chúng ta những sự trì trệ về phẩm chất và tư tưởng.

Trong giáo dục, thói quen phi lý về sở hữu cũng thường nhận thấy. Đấy đơn giản là lúc chúng ta tự an tâm với lề lối làm việc và các kiến thức sẵn có của mình. Đó cũng có thể là lúc mà các ông thầy, ông nào cũng cho rằng phương pháp tiếp cận của mình là hay nhất, nội dung mình định ra là đúng nhất, cần nhất. Đấy cũng chính là những lúc mà mỗi ông Bộ trưởng, Thứ trưởng "lên ngôi" chúng ta lại thấy có hàng loạt những cải cách, thay đổi, cái này phủ định cái kia..

Chưa có cách nào để chữa các bệnh liên quan đến sự sở hữu nhưng  hiểu về nó chúng ta sẽ bớt đi khả năng bị cám dỗ!

 

CÁC BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC