Khuyến khích tư duy phản biện

Ngày đăng: 19/06/2017

Minh Quang.

Đọc "Khuyến khích tư duy phản biện …" của Phạm Ngọc Luận, trên báo Bà Rịa Vũng Tàu, bỗng nhớ tới ngày xưa, cái thời Tư duy phản biện của mình đang tìm cớ để tồn tại nên lúc nào cũng nóng hổi và muốn được bung ra.

Hôm ấy mình cùng nhà văn Dạ Ngân đến thăm một trại sáng tác tại Nha Trang. Trại đang trong trạng thái nghỉ ngơi và nói chuyện đủ loại. Ở đấy mình đã có dịp góp chuyện về Nguyễn Du. Mình nói khá nhiều, đại khái: Nguyễn Du là tên tuổi lớn nhất và cao nhất của văn học Việt Nam cho đến hôm nay. Ông tự sáng tạo ra ngôn ngữ để viết, nhiều thành tố quan trọng của tiếng Việt đi ra từ thơ của ông. Tuy vậy Nguyễn Du cũng có nhiều hạn chế. Về tư tưởng Nguyễn Du thua những nhà thơ đương thời (Thanh Thảo, Hữu Thỉnh, Nguyễn Khoa Điềm…). Nguyễn Du dường như không có tư tưởng của chính mình khi giữ nguyên tên, kể cả cốt truyện của một tiểu thuyết vô danh bên Trung Quốc: Đoạn Trường Tân Thanh, cùng cái triết lý tài mệnh tương đố lỗi thời của nó.  Về nghệ thuật, nếu Nguyễn Du có nhiều cảm hứng sáng tạo như những nhà thơ thời chống Mỹ (Phạm Tiến Duật, Nguyễn Duy, Vũ Quần Phương…) chắc chắn sẽ không có những chi tiết ngớ ngẩn của hồn ma Đạm Tiên, Từ Hải chết đứng, Thúy Kiều chết đi sống lại… Mình chê Nguyễn Du một cách thật lòng và người xung quanh cũng không mấy khách sáo nên dần dần tản đi đâu hết, chỉ còn lại Dạ Ngân.

Dẫu không có một mảy may cơ hội để biết rằng những nhận định của mình là đúng hay sai, đúng ở mức độ nào, sai ở đâu, tuy vậy vì vẫn tin rằng đó là những suy nghĩ rất có trách nhiệm nên thú thật hôm ấy mình thấy hơi thất vọng. May mà Dạ Ngân, có lẽ vì đã quen với kiểu kết thúc này ở các trại sáng tác nên đã không bàn luận gì thêm. Như vậy với mình cũng đã là có sự khuyến khích rồi.

Hôm nay đọc Phạm Ngọc Luận và cố tin rằng các học sinh, sinh viên hôm nay, thế hệ trẻ ngày mai sẽ được khuyến khích, được tự do hơn để có thể phản biện, để có thể nêu ngược chiều các vấn đề, chỉ trích, thậm chí cô lập những quan điểm, những tư tưởng không còn mấy giá trị. Để phát triển, không thể cố chấp nhận tất cả. 

 

CÁC BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC